راهگشا نبودن تصمیمات عجولانه در تعطیلی زمستانه مدارس

گروه گزارش
آسمان محله‌شان آن‌قدر خاکستری است که رنگ شاخص‌های آلودگی هوا حتی مایل به قرمز می‌شود. مسئولین نیز همانند همیشه به دم دست‌ترین راهکار متوسل شده تا با تعطیلی مدارس بعضا ابتدایی رنگ آبی را به این آسمان باز گردانند، اما آیا این گزینه تعطیلی مدارس می‌تواند حلال واقعی مشکل باشد؟ مدیریکی از مدارس مناطق جنوب تهران که مدرسه‌اش واقع در یک کوچه مسکونی است می‌گوید:« وقتی مدارس را تعطیل می‌کنند؛ بچه‌های مدرسه ام را در کوچه مدرسه و همین اطراف می‌بینم؛ چرا که خانه‌های کوچکشان و شرایط زندگی‌شان طوری است که امکان ماندن در خانه را ندارند.»
درباره اجرایی شدن طرح تعطیلات زمستانه مدارس نظرات موافق و مخالف بسیاری وجود دارد. حجت‌الاسلام سلیمی عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی صراحتا می‌گوید: «تعطیلات طولانی تابستانه، تعطیلات نوروز، تعطیلات میان‌ترم امروز آسیب‌های فراوانی را به نظام تعلیم و تربیت وارد کرده است. نباید اجازه داد بیش از این به نظام آموزش کشور آسیب وارد شود. به نظر می‌رسد چون نتوانستیم آلودگی هوا را مدیریت کنیم، بخواهیم مدارس را تعطیل کنیم، این ظلم است که چون هوا آلوده شد، تعلیم و تربیت کشور به خاطر تعطیلات پی‌در‌پی آلوده شود.»
 ضرورت آسیب‌شناسی پیش از اجرا
یکی از مدیران مدارس منطقه 18 تهران که خود را حسن محرابی معرفی می‌کند در گفت‌و‌گو با گزارشگر روزنامه کیهان می‌گوید:« فکر می‌کنم تعطیلی مدارس راه کار خوبی در برابر آلودگی هوا نیست؛ چرا که این طرح پیش‌تر پیاده سازی شد و نتیجه مطلوبی نیز از آن حاصل نشد.»
 وی در حالی که بازخورد منفی طرح تعطیلات زمستانه را بیشتر از بازخورد مثبت آن می‌داند، می‌گوید:« این طرح قابلیت اجرایی نخواهد داشت و در ضمن برای معلمان تنها یک تابستان وجود دارد که اگر قرار باشد آن را هم از او بگیرند، چیزی برای آنان باقی نخواهد ماند. در نتیجه معلمان ما نباید زیر بار این طرح بروند.»                                                             
محرابی ضمن ‌اشاره به آنکه قبل از اجرای هر طرحی باید ابتدا درصدد آسیب‌شناسی آن برآیند،می‌گوید: «مسئولین مربوط به اجرای طرح با توجه به آنکه آموزش و پرورش نهاد مجری در اجرای طرح می‌باشد، از افرادی که در ارتباط مستقیم با دانش‌آموزان و خانواده‌های آنان هستند، پیرامون اجرا یا عدم اجرای طرح و یا چگونگی اجرای آن نظرسنجی نمی‌کنند.»
این مدیر آسیب این طرح به خصوص برای دوره متوسطه را جبران ناپذیر‌تر می‌داند.
وی در تکمیل صحبت‌هایش می‌افزاید: «طرح تعطیلات زمستانه مدارس برای پیشگیری از آلودگی هوا به نظر مطابق با مناطق مرفه که اتفاقا کمتر در معرض آلودگی هوا هستند، تنظیم شده است؛ چرا که دانش‌آموزان منطقه‌ای چون ما نمی‌توانند حبس در خانه باشند، اما شاید در مناطق دیگر دانش‌آموزان در شرایط مرفهی زندگی می‌کنند، امکاناتی در خانه دارند که چه بسا تعطیلات و ماندن در خانه برای آنان بسیار لذت‌بخش نیز هست.»
طرح تعطیلات زمستانه
 راهگشای آلودگی هوا نیست
شهناز خاتمی، مدیر دبیرستان شهید خلیلی در منطقه شادآباد تهران پیرامون طرح تعطیلات زمستانه مدارس می‌گوید: «کافی است کمی دقت کنیم تا ببینیم که حتی با تعطیل شدن مدارس نیز بچه‌ها بیرون از خانه هستند.»
وی ضمن ‌اشاره به زمان آغاز مدارس در این طرح تاکید می‌کند: «بسیاری از خانواده‌ها در شهریور به مسافرت می‌روند و علاوه‌بر آن برگزاری امتحانات تجدیدی نیز در شهریور انجام می‌شود.»
خانم خاتمی اجرای این طرح را در صورتی موفق می‌داند که فرهنگ‌سازی مربوط به آن پیش‌تر در جامعه انجام شده باشد.                                        
وی در ادامه می‌گوید: « ما این طرح را تنها از رسانه‌ها شنیده ایم و تا کنون هیچ‌گونه فرهنگ سازی وکار کارشناسی شده در آموزش و پرورش برای این طرح انجام نشده است. در صورتی که باید از چند مدیر، معلم و اولیاء دانش‌آموزان نظر خواهی شود. مسئولین علی‌رغم فراهم نیاوردن زیر بنای لازم برای اجرای موفقیت آمیز طرح از مسئولین آموزش و پرورش چون مدیر، معلم و... متوقع هستند.»                                 
شهناز خاتمی در گفت‌و‌گو با گزارشگر روزنامه کیهان می‌گوید: «به نظر می‌رسد فکری که چنین ایده‌ای را می‌پروراند تنها مناطق بالا را در نظر می‌گیرد؛ چرا که در مناطق ما که اتفاقا آلودگی هوا را به نحو شدیدتری احساس می‌کنند، دانش‌آموزانی داریم که در خانه در یک اتاق و با سخت‌ترین شرایط ممکن زندگی می‌کنند و برای این دانش‌آموزان که اتفاقا آلودگی هوا نمی‌تواند آنها را در خانه نگه دارد، مدرسه امن‌ترین فضای ممکن است.»                                  
مدیر مدرسه شهید خلیلی می‌گوید: «حین آلودگی هوا اگر بچه‌ها در مدارس باشند، توصیه‌های لازم به آنها می‌شود و تا حد ممکن از آسیب به آنها جلوگیری می‌شود، چرا که کمتر اجازه می‌دهیم که به حیاط بروند؛ اما با تعطیلی مدارس دانش‌آموزان به وضوح در کوچه‌ها دیده می‌شوند.»
فرهنگ‌سازی
موثرتر از تعطیلی مدارس
فریده ستاری، آموزگار ابتدایی در گفت‌و‌گو با گزارشگر روزنامه کیهان پیرامون طرح پیش رو برای مقابله با آلودگی هوا می‌گوید: «من موافق تعطیلات میان دوره تحصیلی نیستم، چرا که دانش‌آموزان هنگامی که به واسطه تعطیلات عید نوروز 15 روز از مدرسه دور می‌شوند، پس از آن با اینکه به مدرسه می‌آیند هنوز هم در حال و هوای تعطیلات هستند و دچار اُفت شدید تحصیلی می‌شوند.»
ستاری معتقد است با توجه به اینکه تعطیلات طولانی مدت در وسط سال با هر بهانه و به هر علتی سبب تحلیل رفتن آنچه که تا آن زمان آموخته است می‌شود. وی همچنین تکمیل می‌کند: «در این شرایط انرژی که معلمان صرف باز گرداندن مجدد دانش‌آموزان می‌کنند به بالا‌ترین حد خود می‌رسد و از هر نظر آثار مخربی به دنبال دارد.»                                            
ستاری در حالی که معتقد است زیر بنای لازم برای اجرای این طرح هنوز در آموزش و پرورش ایجاد نشده است، می‌گوید: «اصولا تجربه نشان داده است که آموزش و پرورش در این زمینه‌ها بسیار کند عمل می‌کند وشاهد اعمال شگرف در نتایج آن نخواهیم بود. پس نمی‌توان در این باره تنها به آموزش و پرورش و عملکردهای آن دلخوش کرد.»
وی در ادامه ضمن ‌اشاره به فرهنگ‌سازی برای خانواده‌ها می‌افزاید: «در سطح گسترده‌ای باید برای خانواده‌ها آموزش‌هایی را بدهند تا فرهنگ‌سازی لازم انجام گیرد.»                                                     
فریده ستاری درادامه گفت‌و‌گوی خود می‌گوید: «سرب موجود در هوا به شدت در عملکرد مغز اثر دارد و حتی سبب افزایش بیش فعالی در بچه‌ها می‌شود، به همین سبب کاهش سطح یادگیری دانش‌آموزان را به دنبال خواهد داشت. این آسیب‌های ناشی از آلودگی هوا را تقریبا همه تا حدودی می‌دانند، اما باید توجه داشت که راهکار آن تنها منوط‌ بر تعطیلات در وسط سال نیست و باید راهکار‌های ریشه‌ای و عمیق‌تری را در نظر بگیرند.»                                      
وی در انتها پیرامون پیشنهاداتی که می‌توان ارائه داد تا دیگر شاهد آلودگی هوا در تهران نباشیم، می‌گوید: «چنانچه برخی سازمان‌ها و کارخانجات از پایتخت به شهرهای دیگر انتقال پیدا کنند، از سوخت‌هایی غیر از بنزین برای خودرو‌ها استفاده شود، قطعا سبب کاهش آلودگی خواهد شد.»
ستاری کلامش را با این جمله به پایان می‌رساند: «به امید هوای پاک و زندگی سالم.»
 طرح تعطیلات زمستانه مدارس موکول به آینده
وزیر آموزش و پرورش در جلسه شورای اجتماعی کشور بیان می‌کند:«درخصوص پیشنهاد طرح تعطیلی زمستانه مدارس که از سوی رئیس ‌سازمان محیط زیست مطرح شد؛ تعطیلی میان فصل مدارس فقط برای آموزش و پرورش نیست. در واقع یک موضوع بین دستگاهی است و علاوه‌بر سازمان محیط زیست سایر سازمان‌ها با این موضوع درگیر هستند و وزارت آموزش و پرورش بر روی این موضوع حرف دارد.»
وی در ادامه نیز می‌گوید: «این بحث به دلیل پیچیدگی‌هایی نیاز به بررسی بیشتر دارد. بنابراین فعلا این موضوع به آینده موکول شده است.
وی در انتها تکمیل می‌کند: «با تعطیلی یک ماه مدارس اصلا موافق نیستم، ولی تعطیلات دوهفته‌ای بین دو فصل اتفاق بیفتد، از حیث آثار تربیتی و آموزشی تاثیر مثبتی را در آموزش و یادگیری دارد.»
میرزاده سخنگوی کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس درباره طرح تعطیلی یک ماهه مدارس در فصل زمستان می‌گوید:« طرح جدید سازمان محیط زیست در این رابطه هنوز به مجلس ارائه نشده است، اما این مسئله چند ماه قبل در قالب طرح دیگری ارائه و در کمیسیون کشاورزی بررسی شد و در مجلس رای نیاورد. هم‌اکنون نیز بعید است طرحی که توسط افرادی به جز کارشناسان آموزش‌وپرورش  برای حل مشکل آلودگی هوا که ارتباطی با مدارس ندارد، تهیه شده در مجلس تصویب شود.»
وی همچنین در ادامه می‌گوید: «ارائه طرحی که نظام آموزشی را تغییر می‌دهد، ساده نیست؛ چرا که سازماندهی نیروهای آموزشی، چاپ کتاب‌های درسی و نظام آموزشی در کشور متمرکز است، ازسوی دیگر آزموده را آزمودن خطاست و در گذشته این طرح ارائه شده بود و چند سال نظم و نظام مدارس را به هم ریخت و در نهایت موفق نشد.»                                                           
سخنگوی کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس می‌گوید: «این مباحث باید به صورت دقیق توسط کارشناسان تعلیم‌ و تربیت تهیه شود تا به مشکلات کل کشور کمک کند و سیستم آموزشی به گونه‌ای طراحی شود که این مسئله عملیاتی باشد، نه اینکه یک نفر به ذهنش برسد و طرحی را برای تعطیلات یک ماهه مدارس در فصل زمستان ارائه کند؛ جمعیت را از روستاها مهاجرت داده و در تهران متمرکز کرده‌اند و حالا می‌گویند برای حل آلودگی هوا مدارس را تعطیل کنیم! آیا روزهایی که مدرسه تعطیل می‌شود، بچه‌ها در خانه می‌مانند؟!»
میرزاده در انتها می‌گوید: «مسئولان محیط‌زیست اگر پیشنهادی دارند، باید آن را به آموزش‌وپرورش ارائه دهند تا توسط کارشناسان بررسی شود و به جای تعطیلی مدارس، سطح آموزش‌ها را ارتقاء دهند و اطلاعاتی در کتاب‌های درسی ارائه شود که درباره بحث کنترل آلودگی هوا باشد.»
شتاب‌زدگی تعطیلات زمستانی‌مدارس کارگشا نیست
رضوان حکیم‌زاده معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش درباره طرح تعطیلی یک ماهه مدارس در زمستان که اخیرا از سوی سازمان محیط‌زیست و به منظور کاهش آلودگی هوا مطرح شد، می‌گوید: «هرگونه مصوبه‌ای برای تغییر شرایط تقویم آموزشی حتما باید همه جوانب را در نظر بگیرد. با تنوع شرایط اقلیمی در کشور مواجهیم به گونه‌ای که در برخی استان‌ها درجه حرارت در تابستان بسیار بالاست و در برخی دیگر سرمای شدید در زمستان حاکم است.»
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش ادامه می‌دهد: «اینکه بدون درنظر گرفتن شرایط اقلیمی و آب و هوایی بخواهیم تصمیمی بگیریم و مسئله‌ای را برای کوتاه مدت حل کنیم، ممکن است در دراز مدت آسیب‌زا باشد. علاوه‌بر این باید به پیوستگی زمان یادگیری نیز توجه شود.»
حکیم زاده با‌ اشاره به اینکه باید بررسی کرد؛ آیا بدون تغییر برنامه درس ملی که تدوین شده می‌توان مدارس را یک ماه تعطیل کرد؟ می‌گوید: «درست است که شرایط سخت است، اما هیچ تصمیم شتاب زده‌ای ما را در این زمینه کمک نمی‌کند. تقویم آموزشی با توجه به سند بالادستی و در نظرگرفتن شرایط خاص و اقلیم متنوع نیازمند بررسی همه‌جانبه از ابعاد زیست محیطی، تربیتی، اقتصادی و آب و هوایی است و نمی‌توان بدون در نظرگرفتن پیوست تربیتی، اقتصادی و... تصمیم‌گیری کرد. ما شتاب‌زدگی را در تصویب چنین برنامه‌هایی کارگشا نمی‌دانیم.»