الگوی فاطمی(س) چراغ راه زن ایرانی

 گالیا توانگر

انديشه برابرى زن و مرد به قرن هفدهم باز مى‏گردد. حركتى كه از قرن هفدهم ميلادى به نام‏حقوق فطرى و طبيعى بشر آغاز شد و در قرن هجدهم، در فرانسه به ثمر نشست. بنيان‏گذاران حقوق بشر، زنان را به ديده تحقير مى‏نگريستند.حتی مونتسکیو نویسنده فرانسوی که خود از بنيان‏گذاران انقلاب كبير فرانسه بود در كتاب روح‏القوانين زنان را موجوداتى‏با روح‏هاى كوچك و داراى ضعف دماغی معرفی می‌کند.نهضت زنان در قرن نوزدهم در فرانسه گسترش یافت و نام متكبر و خودخواه فمینیسم به خود گرفت. جنبش فمينيستى در واقع نوعى اعتراض به مردسالارى آشكار حاكم بر اعلاميه‏حقوق بشر فرانسه بود. دستيابى به حق راى براى زنان انگليس در سال 1918 يكى از جلوه‏هاى پيروزى فمينيسم بودو پس از آن فروكش كرد. برخى، دو دهه اول قرن بيستم را سال‏هاى خيزش موج اول فمينيسم ‏مى‏نامند. بنابراین فمینیسم در ابتدا علیه موج ضد زن در غرب شکل گرفت و بعد‌ها آنچنان تاختن در پیش گرفت که به موج ضد مرد تبدیل شد و خود برجایگاهی تکیه زد که پیشتر زورگویان و جاهلان ضد زن بر آن نشسته بودند.دیری نپایید که آنچنان تعصبات فمینیسمی بالا گرفت که گاه به وضوح درک می‌شود اینان می‌خواهند تا جایی با جامعه مردان گلاویز شوند که روح لطیف زنانه را به کلی کشته و از زن مرد و از مرد زنی بیافرینند!!
در دهه هفتاد، يك زن فمينيست از وضع ظاهرش و موهاى كوتاه مردانه و كفش بدون پاشنه وكت و شلوار زمخت به راحتی از دیگران تشخیص داده می‌شدند.در این دهه فمینیست ‌ها با رد کلیت ازدواج و تاکید بر تجرد و حرفه اقتصادی،آرمان‌های خود را مطرح می‌کردند. شعار زنان بدون مردان مربوط به همین دوره است.پس از این زمان حرکت‌های فمینیستی تند رو به اعتدال نهاد و آثار سوء زیاده روی در حرکت‌های زن مدارانه که بیش از همه دامان خود زنان را می‌گرفت، آشکار شد. خشونت روزافزون در محیط خانواده و در محیط کار و عدم امنیت جنسی از دست آوردهای این دوره بود.
عدالت بین زن و مرد دغدغه ماست
جالب اینجاست که با این همه شکست‌هایی که زنان دنیا در کارنامه فمینیسم سراغ دارند،هنوز هم برخی به اصطلاح فعالان حقوق زنان بر محتویات پوچ آن تکیه کرده و سعی می‌کنند با مطرح کردن مسئله برابری حقوق زن و مرد آنچه را که در متون اسلامی ذکر شده به چالش بکشند!این در حالی ا ست که اسلام از زمان حضرت محمد(ص) و بانوی نمونه اسلام فاطمه زهرا(س) بر مشارکت همه جانبه زنان صحه گذاشته اما متذکر شده این فعالیت ‌ها نباید به گونه‌ای باشد که جنس زن فشارهای بیش از حدی را متحمل شده و از وظیفه اصلی خود یعنی مادری غافل بماند.
پيش از فتح مكه، ابوسفيان كه پيمان نامه حديبيه را نقض كرده بود به مدينه آمد تا مساله را به نفع خود حل وفصل كند. از اين رو به ديدار بزرگان مدينه رفت تا امان‏نامه دريافت كند و از رسول خدا(ص) وعده ديدار گيرد،اين كار عملى نشد. راوى مى‏گويد:به دیدار فاطمه (س)شتافت ولی مقصود او حاصل نگشت.
از اين فراز از تاريخ به دست مى‏آيد كه فاطمه‏(س) در امور اجتماعى و سياسى، دخالت داشت، از اين روابوسفيان به او مراجعه كرد ولى آن حضرت وساطت او را قبول نكرد.ابن اثیردر النهایه در بحث "لمم”درباره استیضاح ابوبکر توسط فاطمه زهرا(س)می نویسد:با هیئتی از زنان بنی هاشم در حجاب اکمل به مجلس ابوبکر وارد شد و او را استیضاح کرد.
در سال فتح مكه، حارث بن هشام به ام هانى دختر ابوطالب پناهنده شد و او، وى را امان داد. اميرالمؤمنين‏(ع) به خانه وى داخل شده خواست او را مجازات كند. ام هانى شمشير او را گرفت و ر‌ها نمى‏كرد. پيامبر(ص) واردشد و چون ام هانى را غضبناك ديد فرمود: لا تغضبى عليا فان الله يغضب لغضبه. سپس فرمود: به هر كس كه تو امان بدهى ما را قبول است و سپس تبسم كرده و فرمود: اگر ابوطالب يك جهان فرزند داشت‏، همه در شجاعت بى‏نظير بودند.
از این گزارش‌ها که در منبع معتبر اهل سنت آمده که شیعه نیز آن را قبول دارد به دست می‌آید:زنان شايسته در مهم‌ترين كارهاى سياسى- اجتماعى كشور حق راى دارند. پيامبر(ص) به ديدگاه زنان توجه داشت و اگر آنان به كسى امان مى‏دادند قبول مى‏فرمود. به رغم آن كه در جهان دموكراسى، توجه به حق نظر و راى زن سابقه چندانى ندارد، اسلام راى زن را از آغازپيدايش اين دين، محترم شمرده است.
حسینی صاحب نظر و کارشناس مسائل اشتغال زنان با بیان اینکه ما هرگز در پی آن نیستیم که نیمی از نیروی انسانی کشور را در مسیر توسعه نادیده بگیریم توضیح می‌دهد:«توسعه پروسه‌ای است که دستیابی به شاخص‌های ارزنده آن هدف غایی اکثر جوامع و کشور‌ها می‌باشد و از آن به عنوان یک روند خلاق و نوآوری یاد می‌گردد که در جهت تغییرات زیربنایی در سیستم اجتماعی می‌باشد. امروزه قرار گرفتن در روند توسعه و تسریع آن مسئله ملت هاست. پس در شرایط دشوارو پیچیده آن و به منظور تحقق همه اهداف آن ضرورت دارد تا جوامع از همه ظرفیت‌های انسانی خود بهره جسته و با بکارگیری همه منابع و توانمندی‌های انسانی خود به حرکت خود در این مسیر شتاب بیشتری ببخشند. بنابراین باید استراتژی اصلی جوامع این باشد که در تعیین و تدوین اولویت ‌ها و اهداف توسعه، مشارکت دادن زنان را به عنوان یکی از عوامل موثر و کارآمد توسعه لحاظ نمایند چرا که در عصری که به عصر کارآفرینی لقب یافته است و استراتژی و اقتصاد کارآفرینی جایگزین شایسته استراتژی‌های موجود می‌باشد، زنان کارآفرین عامل بسیار حیاتی و توان بخشی در این راه قلمداد می‌گردند.البته ما به جای برابری حقوق زن و مرد به دنبال برقراری عدالت بین زن و مرد هستیم و در این مسیر ناگزیریم پتانسیل‌های وجودی هر یک را مد نظر قرار دهیم.»  
وی در باب حقایق کارآفرینی بانوان می‌گوید:«درنگاه اجمالی به علل و انگیزه‌های زنان به عنوان نقاط شروع کسب و کار می‌توان به این حقیقت واقف گردید که این انگیزه ‌ها در پاره‌ای از موارد در آنان متعالی ترو مترقی‌تر ازانگیزه‌های شروع کسب و کار در مردان می‌باشد و با توجه به توانایی و ظرافت‌های هنری و دقت نظری که در زنان وجود دارد آنان همچنین در انجام فعالیت‌های اقتصادی خود از دقت و ژرف اندیشی و هنرمندی خاصی بهره می‌گیرند.از دیگر موارد اینکه آنان به دلیل برخورداری از ویژگی‌های خاص عاطفی و انسانی لایق خدمات در عرصه‌های حساس‌تر اجتماعی نظیر آموزش و پرورش، بهداشت و مشاوره هستند. بنابراین کار آفرینی زنان را نه تنها نمی‌توان درتقابل و تضاد با کار آفرینی مردان پنداشت بلکه باید آن را مکمل و متمم کارآفرینی مردان قلمداد نمود.»
حسینی در تکمیل صحبت هایش می‌گوید:«ازحقایق دیگر کار آفرینی زنان این است که به پشتوانه پژوهش‌های بعمل آمده آنان تمایل بیشتری به استفاده بهینه از فرصت‌ها داشته و همچنین برای سلامت اجتماعی جامعه مفید هستند.بنابراین باید به این حقیقت صحه نهاد که زنان به عنوان سنگ بنای حیات اجتماعی بشر و به عنوان پیش قراولان عرصه پرورش ابنای آدمی از جایگاهی بس والا و از توان کارآفرینی بسیار بالایی بالاخص در نهادینه شدن فرهنگ کارآفرینی برخوردارند.»  
تبلیغ سبک زندگی زن مسلمان از رسانه ها
مبحث دیگری که دائما ملعبه‌ای برای تبلیغات غربی برای به چالش کشیدن وضعیت زنان ایران قرار گرفته است بحث تقابل سنت و مدرنیته در تصمیم گیری‌های ویژه زنان است.
یکی از مغالطات اساسی عصر جدید هم تراز کردن عبارت‌های سنت و مدرنیته با بد و خوب است. امروز پندار‌ها هرآنچه را که مدرن است خوب می‌دانند و هر آنچه را که قدیمی است سنتی و از رده خارج می‌خوانند و این در حالی که حقیقت هیچ گاه تابع زمان نیست و اساسا ارزش‌های اخلاقی، فطری هستند و هر انسانی بر مبنای فطرت می‌تواند خوب و یا بد بودن آن را درک کند. در حوزه زنان نیز همین تقابل سنت و مدرنیته و به گونه‌ای جدال میان بد ‌ها و خوب ‌ها در جریان است.
فریبا اصلان‌زاده یک روزنامه نگار توضیح می‌دهد:«از سوی رسانه‌های غربی زنان نیمه عریان زنانی مدرن معرفی می‌شوند و اما برای مثال زنی که در خانه باشد زن عقب افتاده و به دور از تمدن است! اما حقیقت آن است حتی اگر برطبق تجربه گرایی نیز به تفاوت‌های میان زن مدرن و یا سنتی بیندیشیم این زن سنتی است که پیروز است. البته تعبیرما از سنت همان سنت نبوی و سیره علوی است که بر عقل و نقل معصوم استوار است. در الگوی زن غربی که به اصطلاح زن مدرن خوانده می‌شود اساسا تفاوتی میان مرد و زن وجود ندارد.»
تساوی حقوق زن و مرد برخاسته از فمینیسم
اصلان‌زاده ادامه می‌دهد:«گزاره تساوی حقوق زن و مرد در ابتدا بسیار عدالت محور و آزادیخواه به نظر می‌رسد.اما با اندکی کنکاش معلوم می‌شود که نه تنها الگوی زن غربی به آزادی و مساوات میان زنان و مردان منتج نمی‌گردد؛ بلکه این الگو که البته با زرق و برق بسیار برای جهان تبلیغ می‌شود زن را به زنجیرهای مدرن اسارت در برابر مرد می‌کشاند.امروزه رسانه‌های غرب جنسیت زن را بر انسانیت او غلبه می‌دهند و می‌کوشند زنان را با الگو‌ها و ویژگی‌های ناپسند مردانه نظیر خشونت و وحشی‌گری تطبیق دهند. آنان به جسم زن اصالت می‌دهند و روح او را نادیده می‌انگارند.در الگوی زن مدرن زنان باید با زبان، لباس، ادبیات و روش مردانه رفتار کنند.در الگوی زن مدرن، گرایش زنان به صفات مردانه، پوشش‌های مردانه و هر آنچه که مردان می‌توانند انجام دهند و آزادی جنسی برای زن و شکستن تمامی محدودیت‌هایی که پیش از آن برای زنان متصور بود دو رکن اساسی مطرح می‌شود.حال آنکه این دو ویژگی نه تنها در راستای آزادی زنان و عدالت جنسی نیست بلکه زنان را از بعد انسانی خارج می‌کند و در رقابتی نابرابر به مثابه ابزاری در خدمت سرمایه داری و شهوت پرستی مردان می‌گمارد.در الگوی زن مدرن زنان از هرگونه محدودیت وحصاری آزاد شده اند. آنان می‌توانند حتی بدون پوششی خاص و نیمه عریان وارد اجتماع شوند. دیگر تقیدی به ارضای نیاز جنسی در کانون خانواده نیست بلکه جنسیت و شهوانیت به عرصه اجتماع کشیده شده است.اما باید دانست که متضرر اصلی این نوع حضور زن در اجتماع زنان و متنفع‌ترین افراد نیز مردان هستند.»
این روزنامه‌نگار در تکمیل صحبت هایش می‌گوید:«اما امروز دانسته و ندانسته رسانه‌های خارجی و داخلی درصدد ترویج الگوی زن مدرن در سطح جامعه ما برآمده اند.سریال‌های صدا و سیما و یا تولیدات شبکه‌های ماهواره‌ای الگوی جدیدی را از زنان معرفی می‌کنند. الگویی که در آنان زنان به دنبال حقوق از دست رفته خویش در اجتماع می‌گردند.اما این الگوی جدید که به نوعی کانون خانواده را هدف قرار داده است و زن را از نقش مادری و همسری به یک انسان آزاد لذت جو مبدل می‌سازد تبعات متعددی برای جامعه خواهد داشت. در بدایت امر موضوع تضعیف بنیان خانواده است که هم اکنون بسیاری از صاحب نظران غربی نیز به شدت بر آن تاکید می‌کنند. ایجاد الگوی جدید زندگی مشترک بدون ازدواج به نحوی نسل‌های آینده جوامع را با خطرات متعددی روبه رو ساخته است.در کشور ما نیز همچنان الگوی‌های سنتی در حال زایل شدن هستند .البته نمی‌توان از تمام آنچه به نام سنت در موضوع زنان مطرح شده است دفاع کرد اما به هر تقدیر نوع نگاه دینی به مسئله زنان برآمده از یک فلسفه خاص است که با وضعیت فعلی مغایرت جدی دارد و از این رو ضروری است تا بار دیگر مفهوم الگوی زن ایرانی مسلمان تدوین شده و به عنوان یک سبک زندگی از سوی رسانه‌ها و نهادهای آموزشی ترویج شود.»
زنان کارآفرین محور توسعه پایدار
جای بسی امیدواری است که مسئله زنان همواره دغدغه دولتمردان ایران بوده تا آنجا که رئیس جمهور نیز در جشن روز زن امسال صراحتا عنوان کرد که زن را جنس دوم نمی‌دانم و چنین چیزی نیز در متن قرآن کریم ذکر نشده است.
اسحاق جهانگیری  معاون اول رئیس جمهور در مراسم افتتاح اولین نمایشگاه نقش آفرینی زنان در توسعه پایدار با تاکید بر اقتصاد مقاومتی می‌گوید:«گزارش‌های سازمانهای بین‌المللی در خصوص مشارکت و نقش زنان ایرانی در امر توسعه نشان می‌دهد که در سال‌های اخیر این موضوع روند روبه رشدی داشته که امیدواریم با حمایت مسئولین و تلاش جامعه زنان، شاهد رشد در این زمینه باشیم. برای اینکه بتوانیم توسعه اقتصادی و عدالت اجتماعی را در جامعه حاکم کنیم، باید زن به عنوان یک نیروی فعال و سازنده دیده شود.»
به طرح‌های نو اسلامی بیندیشیم
در حال حاضر زندگی ماشینی و تحول صنعتی زنان را به گونه اسف باری دچار استثمار کارفرمایان کرده است.این گونه زندگی از طرفی آن‌ها را با کارهای سنگین و طافت فرسا دچار ناراحتی جسمی نموده و از طرف دیگر با کشیدن زنان به محیط کارکه اکثراً دارای شرایط مناسب نیستند، آن‌ها را از نظر اخلاقی، در وضعیت‌های خطرناکی قرار داده است. متاسفانه این رویداد اغلب در کشورهای غربی به چشم می‌خورد که به شدت مدعی طرفداری از حقوق زنان و رفع تبعیض از ایشان‌اند .حضور و مشارکتِ برابرِ زنان در محیط‌های کارِ بیرون از خانه و قرار گرفتن در کنار همکاران مرد، از جمله اهدافی است که همواره از سوی فمینیست ‌ها ترویج شده است. جوامع صنعتی غرب نیز در حرکتی هماهنگ، با نادیده انگاریِ تفاوت‌های فیزیکی و غریزی زنان و مردان، فرصت‌های مساوی و متعددی برای اشتغال زنان، حتی در کارهایی مانند کارگری، نظافت، معدن، بنّایی، ارتش و ... که تا پیش از این به مردان اختصاص داشت، فراهم آوردند.اما نادیده گرفتن تفاوت‌های زن و مرد، معادله را به نفع مردان و به ضرر زنان تغییر داد. قدرت برتر جسمانی و تمایلات شدید غریزیِ مردان از یک سو، و زیبایی و ضعف جسمانی زنان در مقایسه با مردان از سوی دیگر، موجب شد اذیت و آزار زنان از سوی مردان در محیط کار به وقوع بپیوندد.
صدیقه هاشم حسنی کارشناس تعلیم و تربیت اسلامی برایمان می‌گوید:«باید بنشینیم و فکر کنیم که حقیقتا در پی کسب چگونه جایگاهی برای زنان هستیم و در این تفکر همواره به انتهای راه و نتایجش نیز توجه داشته باشیم. چرا نمی‌خواهیم راه‌های جدید برگرفته از آموزه ‌ها و الگوهای اسلامی را امتحان کنیم؟در حالی که روش‌های وارداتی همگی امتحان خود را پس داده‌اند و حتی نتایج منفی شان به وضوح پیش روی جوامع مختلف و حتی زنان جامعه خودشان نیز قرار دارد.»
گزارش روز